Doğum Kontrol Hapları

Toplumda buna benzer birçok konuda olduğu gibi doğum kontrol hapları konusunda da çok sayıda yanlış inanış vardır. Bunlara göre doğum kontrol hapları, kısırlık, kanser, baş ağrısı, zayıflık veya şişmanlık, sinirlilik veya bebeklerde sakatlık gibi akla gelebilecek her şeyden sorumludurlar. Bu yanlış inanışlar çoğunlukla bu konuda bilgisi olmayan kişilerden kaynaklanır ama bu yanlış düşüncelerin toplumda ne kadar etkili olduklarını bilseniz çok şaşırırdınız. Yanlış inanışlar yüzünden doğum kontrol hapları, toplumda istenmeyen gebeliklerden korunma için uygulanan yöntemler arasında layık olmadıkları bir yerde listenin alt sıralarındadır.

Doğum kontrol haplarının büyük çoğunluğunun içinde estrojen denilen kadınlık hormonu ve ayrıca bu hormonun bazı istenmeyen etkilerini yoketmek için progesteron denilen başka bir hormon vardır. Bu hormonlar bir doğum kontrol hapı türü hariç hepsinde her hap içinde eşit dozda bulunur. Burada bahsettiğimiz değişik tür hapta ise bu hormonların dozları 21 gün içinde üç farklı dozda ayarlanmıştır. Buradaki amaç bu hormonların ancak gerekli oldukları dozda kullanılmasını sağlamaktır. Bu üçlü doğum kontrol hapları daha avantajlı gibi görünse de içlerinde üç çeşit hap bulunması karışıklara neden olmaktadır. Yeni çıkan bazı doğum kontrol haplarında da progesteron yerine başka bir hormon kullanılarak yan etkilerin daha da azalması sağlanmıştır. Bu haplar içinde kullanılan hormonların dozları uzun araştırmalar sonrasında en uygun olacak biçimde saptanmıştır, bu yüzden gebelikten korunma ve yan etkilerin azlığı konusunda iyi bir denge sağlanmıştır.

Etki Biçimleri
Doğum kontrol hapları düzenli olarak kullanıldıklarında içerdikleri hormonlar nedeniyle rahim ve yumurtalıklarda üç türlü etkide bulunurlar. Birinci olarak yumurtalıklarda yumurtlamayı durdururlar. Biliyorsunuz kadınlarda her adetin 12-13. günlerinde yumurtalıklarda yumurtlama olur ve bu oluşan hücre (Tıptaki adı ovum) erkek hücresiyle karşılaşırsa gebelik olabilir. Doğum kontrol hapları asıl etkilerini yumurtlamayı durdurarak gösterirler. Bu hapların dolaylı olarak yaptığı başka etkiler de gebeliklerden korunma sağlar. Bunlardan ilki özellikle uzun süreli kullanımlarda rahim içinde gebeliğin yerleştiği dokuların kalınlaşmasını engellemesidir. Doğum kontrol hapları ayrıca rahim ağzındaki salgıların koyulaşmasını ve böylece spermlerin içeri girmesini de zorlaştırır. Gördüğünüz gibi doğum kontrol hapları çok çeşitli biçimlerde üreme organlarını etkileyerek istenmeyen gebelikleri engeller, fakat bu etki için tek püf noktası bu hapların düzenli kullanılmasıdır.

Kullanım Biçimi
Doğum kontrol haplarının hepsinin kutusu içinde 21 tablet vardır. Genel kural olarak doğum kontrol haplarına adetin birinci gününde başlanır, daha sonra hergün bir tablet kullanılarak devam edilir. Tabletlerin ambalajının arkasına bakarsanız haftanın günlerinin yazılı olduğunu görürsünüz. Bunlardan yararlanarak başlangıç tableti aldığınız gün ile bu yazılı günleri aynı tutarsanız, zaman geçtikçe herhangi bir gün tablet almayı unutmamış olursunuz.

Doğum Kontrol Hapı. Gördüğünüz gibi kutuda 21 tablet var. Blister ambalajın arkasını çevirdiğinizde haftanın günlerinin yazılı olduğunu göreceksiniz. Bu size kullanımda çok yardımcı olacak, başlangıçta ilgili günün hapını kullanırsanız diğer günlerde unutmanız durumunda bunu hemen farkedeceksiniz.

21 tableti bitirince yedi gün ara vermelisiniz. Bu arada adet tekrar başlayacaktır. İkinci kutuya başlama zamanınız bu kez adetin ilk günü değil önceki hapların bitmesinden sonra yedi gün tamamlandığında olmalıdır. Doğum kontrol haplarına anlattığımız gibi yedinci gün başladıktan birkaç gün sonra adetiniz azalarak kesilecektir. Doğum kontrol haplarını ilk kullandığınız ay korumanın tam olmayabileceğini, yani yumurtlamanın durmayabileceğini bilmelisiniz. Bu yüzden doğum kontrol hapı kullanmaya başladığınız ilk ay başka bir yöntem kullanın ya da eşinizle birlikte olmayın.

Tabletler olabildiği kadar günün aynı saatinde, veya en fazla üç saat farklı bir zaman dilimi içinde alınmalıdır. Eğer bir gün bir tableti unutursanız ilk farkettiğiniz anda hemen alabilirsiniz, ya da ertesi gün farkettiyseniz iki tableti birden alabilirsiniz. Birden fazla tableti unuttuysanız, çok sayıda tableti aynı anda almayın, bunun yerine tabletlere kaldığınız yerden devam edin. Çok sayıda tableti kullanmadığınız durumlarda doğum kontrol haplarına güvenemeyeceğiniz için başka bir doğum kontrolü yöntemine başvurun. Bu durumlarda gebelikten korunma amaçlı olarak örneğin en az yedi gün süreyle prezervatif kullanabilirsiniz. Bir sonraki ay haplarınızı düzenli olarak kullanırsanız tam koruma tekrar başlayacaktır.

Bazı Püf Noktaları
Doğum kontrol haplarının kullanım süreleri genel olarak çok uzun olabileceği için zaman içinde nadir de olsa yan etkiler veya ne yapacağınıza karar veremediğiniz durumlar olabilir. Burada sık görülen bazı yan etkileri ve püf noktaları okuyacaksınız. Daha farklı bir durumla karşılaşırsanız doktorunuza danışmalısınız.

Yeni evli çiftler için en uygun gebelikten korunma yöntemi doğum kontrol haplarıdır. Yeterli koruma sağlanabilmesi için doğum kontrol haplarına evlilikten en az 2 ay öncesinde başlamanızı tavsiye ediyoruz. Şiddetli adet sancılarının tedavisinde de doğum kontrol hapları oldukça etkilidir. Fakat bu neden için doğum kontrol hapı kullanmaya başlamadan önce ayrıntılı bir muayene ile başka ciddi bir sorun olmadığının belirlenmesi ve yaşınızın 18'den fazla olması gerekir.

Yan Etkiler
Doğum kontrol haplarının yan etkilerini ikiye ayırabiliriz; birinci grupta bütün vücudu etkileyenler ve ikinci grupta adet düzeninin bozulmasına neden olanlar vardır. Doğum kontrol hapları özellikle ilk kullanıldıkları günlerde ve aylarda yan etkiler yaparlar, fakat bu yan etkiler genel olarak hapları kullanmaya devam ederseniz zaman içinde azalır. En sık görülen yan etkiler başağrısı, memelerde gerginlik ve büyüme, sinir bozuklukları, bulantı ve vücut ağırlığının artmasıdır. Bu yan etkiler genel olarak doğum kontrol haplarının içerdikleri kadınlık hormonu, estrojen ve progesteronun yarattığı etkilerden oluşur. Yan etkiler genel olarak aşırı değildir ve hapların kullanılması bırakılırsa çabucak kaybolur. Fazla yan etki yoksa hap kullanımını bırakmayın, bu düzensiz adet kanamalarına neden olabilir. Hap kullanımına biraz sabırlı olup devam ederseniz bu yan etkiler azalacaktır. Vücut ağırlığının artması hap içindeki hormonların vücutta sıvı tutulmasına neden olması nedeniyle olur. Bunun yanında doğum kontrol hapları iştahı az veya çok artırırlar, bu da kilo almaya neden olabilir. Bunu engellemek için doğum kontrol hapları kullanırken diyetinize dikkat etmelisiniz.

Doğum kontrol hapları ayrıca özellikle ilk kullanım dönemlerinde veya uzun süreli kullanımlarda adet kanamalarını bozacak biçimde yan etkilere neden olabilirler. Hapların kullanımının ilk aylarında genellikle ara kanamaları görülür, fakat bunlar çoğu zaman önemsizdir, hapların kullanımın devam etmesiyle zaman içinde görülmez olurlar. Uzun süreli kullanımda ise adetlerin azalması hatta hiç adet olmaması görülebilir. Bu aslında gebelik olmadığı sürece çok önemli değildir. Bazen uzun süreli kullanımlardan sonra doğum kontrol hapları bırakıldığında adet düzeni tekrar her ay olacak biçimde başlamayabilir. Bunun için bazen tekrar düzenli adet olması için tedavi gerekebilir.

Evet Şimdi Gerçekler
Doğum kontrol hapları, yapılan bilimsel araştırmalarının sonuçlarına göre, rahim ve yumurtalık kanserlerinin olma olasılığını azaltırlar. Bunun nedeni bu hapların rahim içi dokuların ve yumurtalıkların çalışmasını baskılamasıdır, az çalışan bir organda da kanser olma olasılığı azalacaktır. Doğum kontrol hapları ayrıca daha önce dediğimiz gibi rahim ağzındaki akıntının koyulaşmasına neden olduğu için iltihap yapan mikropların da içeri girmesini zorlaştırır. Bu nedenle çok güçlü bir biçimde olmasa da doğum kontrol hapları bazı basit iltihapların olmasını engelleyebilir. Doğum kontrol hapları spiralin aksine her türlü gebeliği engellediğinden “dış gebelik” denilen gebeliğin rahim dışında bir yerde oluşması durumunu da azaltır.

Meme kanseri konusuna gelirsek, doğum kontrol hapları kesinlikle bunların oluşumunu sağlamaz. Fakat bazı meme kanseri türleri kadınlık hormonuna duyarlıdır, yani kadınlık hormonları bunların gelişmesini hızlandırırlar. Memelerinizde küçük de olsa böyle bir hastalık varsa bilmeden doğum kontrol hapı kullanımında bu durum daha hızlı ilerleyebilir. Fakat biliyorsunuz meme kanserleri oldukça nadir görülür, özellikle bir doktor kontrolü altında doğum kontrol hapı kullanıyorsanız böyle bir korku duymanız yersizdir. Sonuçta istenmeyen gebeliklerin yarattığı sorunlar çok daha sık görülür ve sizin ruh ve beden sağlığınız için daha büyük tehlikedirler.

Doğum kontrol hapları, adetler sırasında rahim içi dokuların yeterli bir oranda oluşmasını engellediği için adetlerin azalmasına yolaçabilir. Bu özellikle uzun süreli kullanımlarda söz konusudur ve bazen kadınların canının sıkılmasına neden olabilir. Kadınlar genel olarak az adet olunca psikolojik olarak sıkıntı yaşarlar, gebelikten veya başka hastalıklardan korkarlar. Uzun süreli kullanımlarda doğum kontrol hapları adetlerin tamamen kesilmesine de neden olabilirler. Böyle bir durum yaşarsanız doğum kontrol hapının sonraki kutusuna başlamadan hemen önce gebelik testi yaptırabilirsiniz. Gebelik testinde gebelik olmadığı ortaya çıkarsa, bu en büyük olasılıkla beklenen sonuçtur, sonraki kutuya başlayabilirsiniz. Az adet olması korkulacak bir şey değildir, hatta böylece az adet kanaması olması kadınların her zaman yaşadığı kansızlığı azaltacaktır.

Doğum kontrol hapları, tıbbi bilgilerin ve ilaç teknolojisinin ilerlemesiyle giderek daha az yan etkili olarak üretilmektedirler. Şu an kullanılan “üçüncü kuşak” diyebileceğimiz çok düşük dozlu hapların içeriğinde yan etkileri en az olan hormonlar vardır. Dikkat ederseniz toplumda dolaşan söylentiler, annelerimizin kullandığı eski yani birinci kuşak doğum kontrol hapları sayesinde ortaya çıkan sorunları içerir. Yeni kuşak haplarda korunma oldukça yeterlidir, kanser riski yoktur, yan etkiler çok azdır ve genellikle kilo alma görülmez. Bu yüzden korunma yöntemi olarak doğum kontrol hapları önerilmişse veya siz de buna karar verdiyseniz cesaretli olun, doktorunuzun önerisiyle özellikle yeni çıkan haplar arasından bir seçim yapın.