İstenmeyen gebeliklerden korunma için yüzyıllar boyunca denenen birçok yöntemden biri de rahim içi araçlardır. Rahim içi araç (RİA) gerçekten belki de en eski gebelikten korunma yöntemidir ve eskiden beri çok değişik tipte olanları kullanılmıştır. Günümüzde kullanılan tipleri rahim içine yerleştirilerek, istenmeyen gebelikleri nedeni çok kesin bilinmeyen bir mekanizma ile engelleyen plastik araçlardır. Rahim içi araçların birçok tipi vardır ve kadınlar tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.

RİA'nın rahim içine yerleşimi. RİA rahmin içinde gebeliğin yerleştiği boşluğa konulur.

Günümüzde kullanılan araçlar en az yan etki ile en güçlü gebelikten korunma etkisi sağlayacak biçimde üretilmişlerdir. Modern rahim içi araçlarda özel bir plastikten yapılmış özel bir biçimi olan gövde ve bu gövdeye sarılmış bakır teller vardır. Bu aracın plastikten gövdesi ve üzerinde bulunan bakır vücut içinde bağışıklık sistemini harekete geçirerek bazı hücrelerin sayısının artmasını ve bölgesel olarak bazı koruyucu maddelerin ortaya çıkmasını sağlar. Bakır tellerin miktarı uygun etkiyi sağlayacak miktardadır. Bu korunma yönteminin etkili olması, temelde vücudun savunma sisteminin yabancı maddelere karşı korunma amaçlı tepki vermesiyle olur. Bu koruyucu sistem doğal olarak RİA'nın yokolmasını sağlayamaz fakat oluşan bu bağışıklık tepkisi sperm ile döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmesini engeller.

RİA bir defa takıldıktan sonra bir terslik olmazsa ortalama olarak beş yıl boyunca gebelikten koruma görevini yapacaktır. RİA'nın diğer yöntemlere göre üstün olan yanı bir kez takıldıktan sonra oldukça uzun bir süre etkisini devam ettirmesidir. Örneğin doğum kontrol hapı kullanımı sırasında her gün hap almak ve her ay sonunda da tekrar bir kutu ilaç almak gereklidir. RİA bu nedenle doğum kontrol haplarını her ay satın alamayacak veya tıbbi yardım alma olanağı az olan kadınlar için bir gebelikten korunma yöntemi olarak önerilebilir. Bu yöntemin diğer yöntemlere göre başka ciddi bir avantajı yoktur fakat sadece bu sürekli koruma özelliği olması bile Türkiye'deki kadınların çoğunluğu tarafından tercih edilmesine neden olmakta.

RİA Nasıl Uygulanır?
Rahim içinde gebeliğin yerleşebileceği biçimde boşluk olan bir organdır. Bu boşluk içinde gebeliğin yerleşmesini kolaylaştıran, gebelik olduğunda devamını kolaylaştıran özel bir doku vardır. RİA işte rahim içindeki bu boşluğa yerleştirilir. RİA uygulamanın kolay olması ve bir gebelik olmadığının kesinleşmesi için adet kanaması varken rahim içine yerleştirilir.

Kimler RİA Kullanabilir?
İstenmeyen gebeliklerden korunma için günümüze kadar çok değişik modellerde RİA üretilmiş durumdadır. Böylece bu araçlar zaman içinde giderek daha koruyucu ve daha az yan etkili oldular. RİA'lar için de diğer gebelikten korunma yöntemlerinde olduğu gibi kişiye veya aileye özgü kriterlere uygun olarak karar vermek gerekir.

Teorik olarak RİA her kadına takılabilir fakat yan etkileri bazen önemli sorunlar yaratabileceği için dikkatli olunmalıdır. Orta yaşlı, birkaç çocuğu olmuş adetlerinde ve rahminin yapısında bir bozukluk olmayan kadınlar RİA kullanması önerilen tipik durum olabilir. Doğum yapmamış kadınlara hem rahimleri daha küçük olduğu hem de olabilecek yan etkiler yüzünden RİA kullanması önerilmemektedir.

RİA Hakkındaki Doğrular ve Yanlışlar
Daha önce bahsettiğimiz gibi RİA uzun süreli bir gebelikten korunma yöntemi olduğu için Türkiye koşullarında sık tercih edilmektedir. RİA'nın yaygın kullanımı sonucunda da oluşan istenmeyen etkiler veya yanlış inanışlar toplumda çok etkili olmaktadır. Bunlardan ilki belki de en yaygın olanı RİA'nın istenmeyen gebeliklerden yeteri kadar korumayacağı inanışıdır. Halbuki uygun biçimde kullanılan RİA en koruyucu yöntemlerden biridir. RİA kullanımı sırasında olan sorunlar genellikle bu yöntemin uygunsuz kişilerde kullanımı sonucu ortaya çıkar.

Diğer bir yakınma konusu RİA'nın yerleştiği yerden kayması korkusudur. Bu olay oldukça nadir olarak özellikle bazı RİA modellerinde görülür, böylece istenmeyen bu durum uygun tipte RİA seçerek engellenebilir. Bunun yanında RİA'nın rahim dışına çıkması, bağırsakların arasına düşmesi veya yaygın inanışa bakılırsa mideye kaçması imkansızdır ve günümüze kadar hiçbir kişide görülmemiştir.

Bunların yanında RİA kullanımının bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış bazı istenmeyen etkileri vardır. RİA kullanımı ile iltihabi hastalıklarda artma görülür. Bunun nedeni mikropların RİA'nın ipini kullanarak rahim ve kordonların içine doğru daha rahat ilerleyebilmesidir. Böylece RİA kullanan kadınlarda yumurtalık iltihapları daha sık görülür. RİA normalde rahim içine gebelik yerleşmesini engeller fakat gebeliğin tubalarda yerleşmesi demek olan dış gebeliği engelleyemez. Bu durumda RİA kullanan kadınlarda dış gebelik olma şansı göreceli olarak artacaktır.