Hastalıkların izlenmesi için kullanılan en önemli erken tanı araçlarından biri de rahim ağzından yapılan “smear” (Türkçesi “yayma”) denilen yöntemdir. Bu yöntemde küçük bir plastik fırça ile rahim ağzında veya vajina içinde bulunan hücrelerden bir örnek alınır. Bu örneğin, patoloji uzmanları yani hastalıklı dokuları inceleme konusunda uzmanlaşmış doktorlar tarafından incelenmesiyle çok önemli bilgiler elde edilir.
Dünyada kadınlar arasında ikinci en sıklıkla görülen kötü huylu hastalık yani kanser türü rahim ağzı kanseridir. Bu hastalık dünyada her yıl yaklaşık 400.000 kadında görülür. Gelişmiş ülkelerde rahim ağzı kanseri yeterli tıbbi yardım ve toplumun bilinçli olması nedeniyle giderek daha az sıklıkla ölümlere neden olmaktadır. Gelişmemiş ülkelerde de rahim ağzı kanseri sık görülür.
Rahim ağzı kanseri çok tehlikeli ve üzücü bir hastalık olabilir ama unutmayın erken tanı konulması ile tedavide yüz güldürücü sonuçlar alınır. Yine de kadınlarda görülen kanserler arasında sıklıkta birinci veya ikinci sırada görülmesinin tek nedeni var, ihmal.
Cinsel organlarda hastalık yapan mikroplar diğer organlardan farklı yapıda ve özelliktedirler. Böylece cinsel ilişki sonrası ortaya çıkan hastalıkların tanısında ve tedavisinde de farklı yöntemler kullanılır. Belki de en önemlisi bu hastalıkların oluşmadan önlenmesidir. Bunun için de kişisel hijyen kurallarına dikkat etmek çok önemli.
Vajinanın diğer vücut boşlukları gibi kendine özgü bir salgısı ve bazı mikroplardan oluşan bir florası vardır. Bu mikropların ürettiği laktik asit nedeniyle vajina asidiktir, bu da başka zararlı mikropların yerleşmesini büyük ölçüde engeller. Böyle bir koruma olsa da bazen vajina içinde bazen zararlı mikropların sayısı artar ve vajinanın sağlığı bozulur. Çok sayıda mikrop türü vajina iltihabı oluşturabilir.